Momenteel heeft 17% van de Fransen een hoog cholesterolgehalte*. Hoewel cholesterol een belangrijke bouwsteen is voor de goede werking van ons lichaam, is te veel cholesterol slecht voor onze gezondheid. Een gezonde voeding of een specifiek dieet en een actieve levensstijl zijn cruciaal om een teveel ervan tegen te gaan.

We denken vaak dat cholesterol enkel uit onze voeding komt, maar dat is niet zo. De lever maakt 80% van de cholesterol in ons lichaam aan. Dit orgaan wordt vaak over het hoofd gezien bij de beheersing van het metabole syndroom en de cholesterolhomeostase.

Wat zijn de functies van cholesterol?

Cholesterol, een molecuul uit de familie van de lipiden, is onmisbaar voor de structuur van de celmembranen; het maakt ze waterdicht en stijf.

Daarnaast werkt cholesterol ook als precursor:

• van de steroïdogenese, die verantwoordelijk is voor de vorming van de geslachtshormonen (progesteron, oestrogeen, testosteron) en de bijnierhormonen (aldosteron, cortisol, DHEA);
• voor 50% van vitamine D3 (50% via synthese door de huid uit uv A- en B-straling van de zon);
• van galzuren, die de vertering van vetten, de eliminatie van cholesterol en de darmabsorptie van vetoplosbare vitaminen vergemakkelijken.

Het transport van de totale cholesterol

Cholesterol wordt in de bloedbaan getransporteerd, voor 1/3 in de vrije vorm en voor 2/3 in lipoproteïnen (een combinatie van lipiden en proteïnen), die cholesterol kunnen opslaan.

Er zijn twee belangrijke lipoproteïnen die verantwoordelijk zijn voor dit transport via het bloed en het vaatstelsel:

• LDL (Low Density Lipoprotein) = deze lipoproteïnen met lage dichtheid transporteren cholesterol en triglyceriden naar de perifere weefsels;
• HDL (High Density Lipoprotein) = deze lipoproteïnen met hoge dichtheid vangen overtollige cholesterol in de weefsels en transporteren deze naar de galblaas om te worden verwijderd.
• LDL en HDL vormen samen de totale cholesterol. 

Er is bijgevolg maar één soort cholesterol, die noch goed noch slecht is.

Dus, goede of slechte cholesterol?

Wat is de goede cholesterol, LDL of HDL?

HDL is verantwoordelijk voor het transport van de cholesterolmoleculen naar de galblaas, het verwerkingscentrum van ons lichaam. HDL wordt er omgezet in galzouten en vervolgens via het darmstelsel verwijderd. Daarom wordt HDL ook wel ‘goede cholesterol’ genoemd.

Wat is de slechte cholesterol?

De lipoproteïnen met lage dichtheid (LDL) bevatten minder eiwitten dan lipiden en transporteren meer cholesterolmoleculen door het hele lichaam waar ze vervolgens aan verschillende fysiologische functies bijdragen. De ongebruikte LDL oxideren echter en worden daardoor nutteloos. Ze veranderen in vaste afvalstoffen die zich op de aderwanden ophopen en atheromateuze plaques vormen. Dit leidt tot vernauwing van de bloedvaten en verstijving van de membranen. De vaatwand die de atheromateuze plaques omgeeft, kan scheuren en een cardiovasculair incident veroorzaken.

Afwijkingen in de lipiden vaststellen

Nadelen voor het hart- en vaatstelsel ontstaan wanneer er een verstoord evenwicht optreedt tussen de hoeveelheden LDL en HDL in de cholesterol in het bloed. Een bloedonderzoek maakt het mogelijk om het totale cholesterolgehalte te meten en de respectieve waarden te bepalen. Deze worden uitgedrukt in gram per liter bloed (g/l) of mmol per liter bloed (mmol/l). Deze controle wordt overigens ook aanbevolen als er geen risicofactoren zijn.

Lipidenprofiel: te veel LDL, niet genoeg HDL?

De aanbevelingen van het Franse Agentschap voor de veiligheid van gezondheidsproducten (ANSM) zijn als volgt:

• totale cholesterol: minder dan 2,00 g/l (of 5,0 mmol/l);
• HDL-cholesterol: tussen 0,40 g/l en 0,60 g/l (of tussen 1,0 mmol/l en 1,5 mmol/l);
• LDL-cholesterol: de verwachte waarde houdt rekening met risicofactoren die verschillen naargelang de leeftijd, gezondheidstoestand, medicijngebruik ...

Wat is het normale gehalte HDL-cholesterol?

HDL-cholesterolwaarden lager dan 0,40 g/l (of 1,0 mmol/l) = risicofactor voor hart- en vaatziekten.
HDL-cholesterolwaarden hoger dan of gelijk aan 0,60 g/l (of 1,5 mmol/l) = beschermende factor tegen hart- en vaatziekten.

Wat zijn triglyceriden?

Triglyceriden zijn ook nuttige lipiden voor het lichaam. Ze worden door de lever aangemaakt of uit de voeding gehaald (suikers, alcohol), ze verplaatsen zich net als cholesterol via lipoproteïnen en worden in vetweefsel opgeslagen waar ze een belangrijke energiereserve vormen.

In geval van een hoog triglyceridengehalte (= of > 1,5 g/l) moeten regelmatige lichaamsbeweging ter ondersteuning van het hart- en vaatstelsel en een voedingspatroon met een evenwichtige hoeveelheid koolhydraten en voldoende essentiële vetzuren (omega 3/omega 6) worden overwogen.

De oorzaak van dyslipidemie vinden en verminderen

De oorzaken van lipidenstoornissen, al dan niet gecombineerd (hypercholesterolemie in de familie of niet, hypertriglyceridemie), zijn vaak multifactorieel: genetische aanleg, overgewicht, te veel buikvet, sedentaire levensstijl, overmatig gebruik van suikers en verzadigde vetten die in grote mate aanwezig zijn in onze moderne voeding, roken. De toepassing van een gezonde levensstijl kan helpen om de lipidengehaltes op lange termijn weer in balans te brengen en het risico op afwijkingen in de lipiden te verminderen.

Elke dag de juiste voeding om de LDL-waarden te laten dalen

• Geef de voorkeur aan meervoudig onverzadigde vetzuren (POVZ): kleine vette vis, oliehoudende zaden, vierge oliën van de eerste koude persing (koolzaad, walnoot, lijnzaad, hennep, olijf) …
• Houd uw calorie-inname onder controle: aangepaste porties naargelang de individuele behoeften, voedingsmiddelen met een hoge voedingsdichtheid die een voller gevoel geven (toereikende eiwitinname).
• Kies voor voedingsmiddelen met een lage of gemiddelde glykemische index (vers fruit en verse groenten, volkorenproducten en peulvruchten).
• Inname van vezels: rauwe en volkoren of halfvolkoren producten.
• Inname van antioxidanten: een regenboog aan kleuren op uw bord. De verscheidenheid aan kleuren weerspiegelt de verscheidenheid aan antioxidanten.

Hoe kunt u uw cholesterol verlagen? Onze adviezen vindt u hier

*Bron: Santé publique France